بستن
0 محصول
مشاهده سبد خرید
مسمومیت بارداری (پرهاکلامپسی)؛ ۸ علامت خطرناک که نباید نادیده بگیرید!
بارداری برای بسیاری از زنان دورهای شیرین و هیجانانگیز است، اما در کنار تغییرات طبیعی بدن، بعضی عوارض بارداری میتوانند به مراقبت و پیگیری جدی نیاز داشته باشند. پرهاکلامپسی (Preeclampsia) یکی از مهمترین عوارض بارداری است که معمولاً پس از هفته بیستم بارداری ایجاد میشود و میتواند سلامت مادر و جنین را تحت تأثیر قرار دهد.
پرهاکلامپسی در گذشته گاهی با عنوان «مسمومیت بارداری» شناخته میشد، اما این اصطلاح میتواند گمراهکننده باشد؛ زیرا پرهاکلامپسی به دلیل مسموم شدن بدن با یک ماده غذایی یا دارو ایجاد نمیشود. این بیماری بیشتر با افزایش فشار خون بارداری و درگیری برخی اندامهای بدن، بهویژه کلیه، کبد، مغز و جفت ارتباط دارد.
نکته مهم این است که پرهاکلامپسی همیشه با علائم واضح شروع نمیشود. گاهی مادر احساس میکند کاملاً حالش خوب است، در حالی که فشار خون بالا یا تغییرات آزمایشگاهی در بدن او در حال شکلگیری است. به همین دلیل، مراقبتهای منظم دوران بارداری و استفاده از تجهیزات پزشکی مناسب برای اندازهگیری فشار خون اهمیت بسیار زیادی دارند.
در این مطلب با علائم هشداردهنده پرهاکلامپسی، عوامل خطر، تفاوت آن با فشار خون معمولی، خطرات احتمالی برای مادر و جنین، زمان مراجعه فوری به پزشک و راههای تشخیص و کنترل آن آشنا میشویم.
پرهاکلامپسی دقیقاً چیست؟
پرهاکلامپسی نوعی اختلال مرتبط با بارداری است که معمولاً بعد از هفته ۲۰ بارداری ظاهر میشود. مشخصه اصلی آن افزایش فشار خون است و ممکن است با نشانههایی از آسیب یا اختلال عملکرد اندامهای مختلف بدن همراه باشد.
در بعضی زنان، این وضعیت ممکن است در اواخر بارداری ظاهر شود و در برخی دیگر حتی بعد از زایمان نیز رخ دهد. به همین دلیل تصور اینکه «بعد از تولد نوزاد دیگر خطر پرهاکلامپسی کاملاً تمام شده است» درست نیست. شدت بیماری از فردی به فرد دیگر متفاوت است. یک مادر ممکن است فقط فشار خون بالا داشته باشد و با مراقبت دقیق تحت نظر قرار گیرد، اما در موارد شدید، بیماری میتواند به عوارض جدی مانند تشنج، مشکلات کبدی، اختلالات کلیوی یا مشکلات مربوط به جفت منجر شود.
چرا به آن «مسمومیت بارداری» میگویند؟
اصطلاح «مسمومیت بارداری» از گذشته در میان مردم رایج بوده است. با این حال، پرهاکلامپسی مسمومیت به معنای پزشکی معمول نیست و ناشی از خوردن غذای خاص، آلودگی یا ورود یک سم به بدن نمیباشد. امروزه پزشکان بیشتر از واژه «پرهاکلامپسی» استفاده میکنند، زیرا این اصطلاح از نظر علمی دقیقتر است. علت دقیق پرهاکلامپسی هنوز کاملاً مشخص نشده، اما مشکلات مربوط به عملکرد جفت، رگهای خونی و نحوه خونرسانی در دوران بارداری در ایجاد آن نقش اساسی دارند.
مهمترین علائم پرهاکلامپسی چیست؟
یکی از مشکلات پرهاکلامپسی این است که برخی مادران در مراحل ابتدایی هیچ علامت مشخصی ندارند. بنابراین نمیتوان فقط بر اساس احساس عمومی بدن، وجود یا نبود بیماری را تشخیص داد. با این حال، علائم زیر باید جدی گرفته شوند:
۱. افزایش فشار خون
یکی از مهمترین نشانههای پرهاکلامپسی بالا رفتن فشار خون است. ممکن است مادر هیچ سردرد یا سرگیجهای نداشته باشد، اما فشار خون او در ویزیتهای دوران بارداری بالا نشان داده شود. به همین دلیل بررسی منظم فشار خون در هر مراجعه دوران بارداری و یا پایش سلامت در منزل به کمک دستگاههای فشارسنج خانگی اهمیت ویژهای دارد.
به طور کلی، فشار خون ۱۴۰/۹۰ میلیمتر جیوه یا بالاتر نیازمند بررسی پزشکی است. فشار خون بسیار بالا، بهویژه ۱۶۰/۱۱۰ یا بالاتر، یک وضعیت جدی محسوب میشود و نیاز به ارزیابی فوری دارد.
۲. سردرد شدید یا غیرمعمول
سردرد یکی از علائمی است که در دوران بارداری نباید بهسادگی نادیده گرفته شود؛ بهخصوص اگر شدید باشد، با استراحت برطرف نشود، همراه با اختلال بینایی باشد و یا همزمان با فشار خون بالا ایجاد شده باشد. در مادر باردار مبتلا به فشار خون بالا حتماً باید احتمال پرهاکلامپسی بررسی شود.
۳. اختلالات بینایی؛ علامتی که نباید منتظر ماند
تغییرات بینایی یکی از علائم هشداردهنده مهم است. ممکن است مادر مواردی مانند تاری دید، دیدن لکههای نورانی، جرقههای نور، حساسیت غیرعادی به نور یا دوبینی را تجربه کند. اگر این تغییرات ناگهانی یا شدید باشد، مخصوصاً همراه با سردرد، فوراً باید به پزشک مراجعه شود.
۴. درد بالای شکم یا زیر دندهها
درد در قسمت بالای شکم، بهخصوص در سمت راست و زیر دندهها، میتواند یکی از علائم پرهاکلامپسی شدید باشد. این درد ممکن است با تهوع، استفراغ و بیحالی همراه شود. این درد را نباید همیشه به «سوءهاضمه بارداری» نسبت داد، بهخصوص اگر مداوم و شدید باشد.
۵. تورم ناگهانی و غیرمعمول
تورم پا و مچ پا در بارداری شایع است و بهتنهایی نشانه پرهاکلامپسی نیست. اما تورم ناگهانی، بهویژه در صورت و دستها، و افزایش سریع وزن در مدت کوتاه به دلیل تجمع مایعات، نیازمند بررسی است.
۶. تهوع و استفراغ غیرعادی در نیمه دوم بارداری
تهوع در ماههای ابتدایی شایع است؛ اما اگر در نیمه دوم بارداری، بهویژه همراه با درد شکم، سردرد یا افزایش فشار خون ایجاد شود، زنگ خطری جدی محسوب میشود.
۷. تنگی نفس یا احساس سنگینی در قفسه سینه
تنگی نفس شدید، ناگهانی یا غیرمعمول باید جدی گرفته شود. تجمع مایع در ریهها میتواند یکی از عوارض فشار خون شدید و پرهاکلامپسی باشد.
۸. کاهش ادرار
کلیهها ممکن است در پرهاکلامپسی تحت تأثیر قرار بگیرند. کاهش قابل توجه میزان ادرار یکی از علائم هشداردهنده است، بهخصوص اگر با تورم و فشار خون بالا همراه باشد.
چه کسانی بیشتر در معرض پرهاکلامپسی هستند؟
اگرچه این اختلال ممکن است برای هر زن بارداری رخ دهد، اما عوامل زیر احتمال آن را افزایش میدهند:
- سابقه پرهاکلامپسی در بارداری قبلی
- بارداری اول
- بارداری چندقلویی
- فشار خون بالا پیش از بارداری
- بیماریهای کلیوی و دیابت
- برخی بیماریهای خودایمنی
- سابقه خانوادگی
پرهاکلامپسی بعد از زایمان چیست؟
گاهی فشار خون و علائم مرتبط با پرهاکلامپسی پس از تولد نوزاد ظاهر میشوند. مادری که پس از زایمان دچار سردرد شدید، تاری دید، درد بالای شکم، تنگی نفس یا تورم شدید میشود، باید سریعاً تحت ارزیابی پزشکی قرار گیرد. داشتن ابزارهای مراقبتی و خرید تجهیزات پزشکی استاندارد برای کنترل وضعیت مادر پس از زایمان در خانه بسیار کمککننده است.
پرهاکلامپسی چه خطراتی برای مادر و جنین دارد؟
پرهاکلامپسی نوع شدید آن میتواند بسیار خطرناک باشد. عوارض برای مادر شامل آسیب کلیه و کبد، مشکلات مغزی و تشنج (اکلامپسی)، اختلالات انعقاد خون، تجمع مایع در ریه و حتی سکته مغزی است. سلامت جنین نیز به عملکرد جفت وابسته است. پرهاکلامپسی میتواند باعث محدود شدن رشد داخل رحمی، کاهش خونرسانی به جنین، کاهش مایع آمنیوتیک و تولد زودرس شود.
چگونه پرهاکلامپسی تشخیص داده میشود؟
تشخیص فقط بر اساس علائم ظاهری انجام نمیشود. پزشک مجموعهای از اطلاعات از جمله اندازهگیری دقیق فشار خون، آزمایش ادرار (برای بررسی دفع پروتئین)، آزمایش خون (بررسی عملکرد کبد و کلیه و پلاکتها) و سونوگرافی برای بررسی وضعیت سلامت و رشد جنین را ارزیابی میکند.
اگر در خانه فشار خون بالا بود چه کنیم؟
اگر پزشک به شما آموزش داده است که فشار خون را در خانه اندازهگیری کنید، حتماً از تجهیزات پزشکی استاندارد استفاده کنید. قبل از اندازهگیری آرام بنشینید، صحبت نکنید و بازو را در وضعیت مناسب قرار دهید. اگر فشار خون بسیار بالا باشد (بهخصوص ۱۶۰/۱۱۰ یا بیشتر) یا همراه با سردرد و اختلال دید باشد، باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
آیا پرهاکلامپسی قابل پیشگیری و درمان در خانه است؟
پرهاکلامپسی با استراحت مطلق، دمنوش یا قطع مصرف نمک در خانه درمان نمیشود. اگرچه تغذیه سالم اهمیت دارد، اما حذف افراطی نمک کارساز نیست. مراجعه منظم به پزشک، کنترل فشار خون با محصولات مانیتورینگ پزشکی معتبر و مصرف دارو صرفاً تحت نظر متخصص میتواند به کنترل شرایط کمک کند. گاهی پزشک برای زنان پرخطر، آسپرین با دوز پایین تجویز میکند.
تفاوت پرهاکلامپسی، اکلامپسی و سندرم HELLP
پرهاکلامپسی اختلالی با فشار خون بالا و درگیری اندامهاست. اما اکلامپسی به بروز تشنج در زمینه پرهاکلامپسی گفته میشود که یک اورژانس پزشکی است. سندرم HELLP نیز یکی از عوارض بسیار شدید پرهاکلامپسی است که باعث تخریب گلبولهای قرمز، افزایش آنزیمهای کبدی و کاهش پلاکتها میشود و علائمی چون درد شدید بالای شکم دارد.
چه زمانی باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد؟
منتظر شروع «درد» نمانید! فشار خون بالا میتواند خاموش باشد. در صورت بروز سردرد شدید و مداوم، اختلال ناگهانی دید، درد شدید در زیر دندهها، تنگی نفس، تشنج، کاهش سطح هوشیاری و احساس بدحالی شدید فوراً به مراکز درمانی مراجعه کنید.
چکلیست ساده برای مادران باردار
- فشار خون خود را در خانه با دستگاههای پزشکی استاندارد کنترل کنید.
- ویزیتهای دوران بارداری را به تعویق نیندازید.
- سردرد شدید، تاری دید و درد شکم را با سوءهاضمه یا خستگی اشتباه نگیرید.
- تورم ناگهانی صورت و دستها را به پزشک اطلاع دهید.
- داروهای فشار خون را خودسرانه شروع یا قطع نکنید.
- بعد از زایمان نیز علائم هشداردهنده را جدی بگیرید.
فروشگاه تجهیزات پزشکی طبیب؛ همراه شما در مسیر مراقبت از سلامت
اگر به دنبال تهیه تجهیزات پزشکی و محصولات مورد نیاز برای مراقبت و پایش سلامت در منزل هستید، میتوانید از امکانات فروشگاه تجهیزات پزشکی طبیب استفاده کنید. فروشگاه طبیب مجموعهای کامل از تجهیزات پزشکی در دستههای مختلف مانند محصولات مانیتورینگ (انواع فشارسنجهای دیجیتال و عقربهای)، تشخیصی، مصرفی و بهداشتی را ارائه میکند و در کنار فروش محصولات، مجله سلامت آن نیز مطالب آموزشی و کاربردی متنوعی منتشر میکند.
برای مادران باردار، داشتن تجهیزات مناسب برای پایش سلامت در منزل میتواند در کنار مراقبتهای دورهای پزشک، نقشی حیاتی در پیشگیری از عوارض خطرناک ایفا کند؛ البته هیچ وسیلهای جایگزین معاینه و نظر پزشک یا ماما نیست. برای مشاهده محصولات و آشنایی بیشتر با خدمات ما، همین حالا به فروشگاه طبیب مراجعه کنید. فروشگاه طبیب؛ به نام سلامتی، همراه مطمئن شما در مراقبت از سلامت.
